Pekmez ve marmelat, ikisi de meyveden yapılan tatlı ürünler olsa da yapım biçimleri tamamen farklıdır. Pekmez, geleneksel olarak üzüm, dut veya keçiboynuzu gibi meyvelerin suyunun şeker eklenmeden kaynatılıp koyulaştırılmasıyla elde edilir. Marmelat ise meyvenin ezilerek ya da püre haline getirilerek şekerle pişirilmesiyle hazırlanan, sürülebilir kıvamda bir üründür.
Pekmez ve marmelat: Karşılaştırma tablosu
| Özellik | Pekmez | Marmelat |
|---|---|---|
| Hammadde | Meyve suyu (üzüm, dut, keçiboynuzu vb.) | Meyve püresi veya ezilmiş meyve |
| Yapım | Meyve suyu kaynatılarak koyulaştırılır | Meyve şekerle birlikte pişirilir |
| Eklenen şeker | Geleneksel yöntemde eklenmez; tatlılık meyve şekerinden gelir | Genellikle şeker eklenir |
| Kıvam | Akışkan, koyu şurup | Homojen, sürülebilir |
| Meyve parçası | Yok | Yok ya da çok az |
| Tipik kullanım | Kahvaltıda tahinle, tatlılarda tatlandırıcı olarak | Kahvaltıda ekmeğe sürülerek, kek ve tart dolgularında |
Pekmez nasıl yapılır?
Geleneksel pekmez yapımında olgun meyveler ezilir ve suyu çıkarılır. Bu su süzülür, bazı yöntemlerde berraklaştırılır ve ardından uzun süre kaynatılarak koyulaştırılır. Sonuçta koyu renkli, yoğun ve akışkan bir ürün elde edilir. Pekmezin tatlılığı meyvenin kendi şekerinden gelir; bu nedenle şeker eklenmeden yapılsa da şeker içeren bir üründür.
Pekmez çeşitleri kullanılan meyveye göre adlandırılır: Üzüm pekmezi, dut pekmezi, keçiboynuzu (harnup) pekmezi gibi. Bazı bölgelerde özel bir toprakla berraklaştırılarak katılaştırılmış, “beyaz” ya da “çalma” denen türleri de bilinir.
Marmelat nasıl yapılır?
Marmelatta meyve ezilir, rendelenir veya püre haline getirilir ve şekerle birlikte pişirilir. Kıvam, meyvenin içindeki pektin ve pişirme süresiyle oluşur. Kuşburnu, alıç ve kızılcık gibi meyveler, çekirdekli ve sert yapıları nedeniyle çoğunlukla süzülüp püre haline getirilerek marmelata dönüştürülür. Reçelden farkı, meyve parçalarının belirgin olmaması ve daha homojen bir kıvama sahip olmasıdır. Reçel ile marmelatın farklarına reçel çeşitleri ve meyve seçimi yazımızda da değindik.
Kullanım farkları
Pekmez
- Kahvaltıda tahinle karıştırılarak tüketilir.
- Bazı geleneksel tatlılarda ve hamur işlerinde şeker yerine veya şekerle birlikte kullanılır.
- Akışkan yapısı sayesinde yoğurt ve muhallebi gibi tatlıların üzerine gezdirilebilir.
Marmelat
- Kahvaltıda ekmeğe veya krakere sürülür.
- Kek, kurabiye ve tartlarda dolgu olarak kullanılır.
- Peynir tabaklarına eşlik edebilir.
Hangisini tercih etmeli?
Bu ikisi birbirinin yerine geçen ürünler değildir; kullanım amacına göre seçilir. Akışkan bir tatlandırıcı ya da tahinle tüketilecek bir kahvaltılık arıyorsanız pekmez, ekmeğe sürülecek veya tatlı dolgusu olarak kullanılacak meyveli bir ürün arıyorsanız marmelat daha uygun olur.
Saklama
Her iki ürün de açılmadan önce serin ve güneş görmeyen bir yerde saklanabilir. Açıldıktan sonra kapağı sıkıca kapatmak ve temiz kaşık kullanmak önemlidir; marmelat gibi ürünlerin açıldıktan sonra buzdolabında saklanması genel olarak önerilir. Ambalajdaki saklama talimatı ve son tüketim tarihi her zaman esastır.
Sık sorulan sorular
Pekmez neden zamanla şekerlenir?
Pekmez, meyveden gelen şekerleri yoğun biçimde içerdiği için zamanla kristalleşebilir. Bu genellikle bir bozulma işareti değildir; kavanozu ılık suda bekletmek kıvamı yumuşatabilir.
Marmelat reçelin yerine kullanılabilir mi?
Kahvaltıda ve tatlı dolgularında çoğu zaman kullanılabilir. Fark, marmelatta meyve parçalarının olmaması ve daha pürüzsüz bir doku elde edilmesidir.
Kuşburnu, alıç ve kızılcık gibi seçenekleri marmelat çeşitlerimiz arasında inceleyebilirsiniz.
